ประวัติปิงปอง (เทเบิลเทนนิส) จากโต๊ะอาหารอังกฤษสู่โอลิมปิก

ประวัติปิงปองหรือเทเบิลเทนนิสเริ่มจากเกมหลังมื้อค่ำในอังกฤษยุควิกตอเรีย ก่อตั้ง ITTF ปี 1926 เข้าโอลิมปิกครั้งแรกที่โซลปี 1988 และไทยมีสมาคมเทเบิลเทนนิสตั้งแต่ พ.ศ. 2500^{1, 3, 5}

บทความนี้เล่าประวัติปิงปอง (table tennis) ตามลำดับเวลา ตั้งแต่ต้นกำเนิดในอังกฤษ ที่มาของชื่อ ปิงปอง และ เทเบิลเทนนิส การก่อตั้งสหพันธ์นานาชาติ การเข้าสู่โอลิมปิก จนถึงเส้นทางของกีฬานี้ในประเทศไทย โดยอ้างอิงเอกสารของสหพันธ์เทเบิลเทนนิสนานาชาติ (ITTF) สมาคมเทเบิลเทนนิสแห่งประเทศไทย และฐานข้อมูลโอลิมปิก Olympedia ปีสำคัญทุกปีระบุทั้ง ค.ศ. และ พ.ศ. ไว้ในตารางท้ายบทความ บทความนี้อยู่ในหมวด กีฬาอื่นๆ ของเว็บไซต์ ร่วมกับประวัติกีฬาอื่น เช่น ประวัติแบดมินตัน และ ประวัติฟุตบอล

ประวัติปิงปองโดยสรุป

• ปิงปองพัฒนาจากเกมหลังมื้อค่ำบนโต๊ะอาหารในอังกฤษ ช่วงทศวรรษ 1880–1890^{1, 2}
• ปี 1901 บริษัท Jaques จดชื่อ Ping-Pong เป็นเครื่องหมายการค้า วงการแข่งขันจึงใช้ชื่อ table tennis²
• ITTF ก่อตั้งที่ลอนดอนเมื่อ 12 ธันวาคม 1926 ปัจจุบันมีสมาชิก 227 สมาคม³
• เข้าโอลิมปิกครั้งแรกที่โซลปี 1988¹
• สมาคมเทเบิลเทนนิสแห่งประเทศไทยก่อตั้ง พ.ศ. 2500 และไทยส่งนักกีฬาแข่งโอลิมปิกครั้งแรกปี 2000^{5, 6}

ปิงปองมีต้นกำเนิดมาจากไหน

ปิงปองเกิดในอังกฤษช่วงปลายศตวรรษที่ 19 แต่ Olympedia ระบุว่าต้นกำเนิดที่แน่ชัดมีเอกสารยืนยันน้อย และมีหลายแหล่งที่อ้างว่าเป็นผู้คิดค้น¹

บริษัท Jaques of London ผู้ผลิตอุปกรณ์กีฬาที่ขายชุดปิงปองรุ่นแรก ๆ อธิบายว่าเกมนี้ไม่ได้มีผู้คิดค้นคนเดียว แต่ค่อย ๆ พัฒนาจากเกมที่ชาวอังกฤษฐานะดีเล่นกันบนโต๊ะอาหารหลังมื้อค่ำในช่วงทศวรรษ 1880–1890 โดยดัดแปลงมาจากเทนนิสสนามหญ้า² ชื่อเรียกยุคแรกมีทั้ง whiff-whaff และ indoor tennis ส่วน Jaques ขายชุดอุปกรณ์ในชื่อ Gossima²

จุดเปลี่ยนสำคัญคือลูกเซลลูลอยด์ (celluloid) ที่เบาและเด้งได้ดี Olympedia ยกเครดิตให้ James Gibb นักวิ่งระยะไกลชาวอังกฤษที่พบลูกแบบนี้ระหว่างเดินทางไปสหรัฐฯ และระบุปีราว 1891 ขณะที่ Jaques ระบุว่าราวปี 1901^{1, 2} บทความนี้จึงเขียนเป็นช่วงรอยต่อศตวรรษ

ทำไมถึงเรียกว่า "ปิงปอง" และ "เทเบิลเทนนิส"

ชื่อ ปิงปอง มาจากเสียงลูกกระทบไม้และโต๊ะ ส่วน เทเบิลเทนนิส คือชื่อที่วงการแข่งขันใช้เป็นทางการ²

ในปี 1901 Jaques เปลี่ยนชื่อสินค้าเป็น Ping-Pong และจดเป็นเครื่องหมายการค้า ในสหรัฐฯ บริษัท Parker Brothers ได้สิทธิ์ใช้ชื่อนี้ต่อ² เมื่อชื่อ Ping-Pong เป็นทรัพย์สินของบริษัท องค์กรกีฬาจึงใช้ชื่อ table tennis ซึ่งส่วนหนึ่งเพื่อเลี่ยงปัญหาเครื่องหมายการค้า²

ในภาษาไทย ชื่อทางการที่สมาคมฯ ใช้คือ เทเบิลเทนนิส⁵ ส่วนการสะกดว่า เทเบิ้ลเทนนิส ก็พบได้ทั่วไป และคำว่า ปิงปอง เป็นชื่อที่ใช้ในภาษาพูด ทั้งสามคำหมายถึงกีฬาเดียวกัน

สหพันธ์เทเบิลเทนนิสนานาชาติ (ITTF) ก่อตั้งเมื่อไหร่

ITTF ก่อตั้งอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 1926 ที่กรุงลอนดอน ตามที่ระบุในธรรมนูญ ITTF ฉบับปี 2026³

แนวคิดเรื่ององค์กรนานาชาติเริ่มจากการประชุมที่กรุงเบอร์ลินตามข้อเสนอของ Georg Lehmann ประธานสหพันธ์เทเบิลเทนนิสเยอรมนี⁴ สมาชิกผู้ก่อตั้งมี 9 ชาติ ได้แก่ ออสเตรีย เชโกสโลวาเกีย เดนมาร์ก อังกฤษ เยอรมนี ฮังการี อินเดีย สวีเดน และเวลส์¹ ในเดือนธันวาคม 1926 ยังมีการแข่งขันชิงแชมป์โลกครั้งแรกที่ลอนดอน ซึ่งเดิมวางแผนให้เป็นชิงแชมป์ยุโรป แต่เปลี่ยนเป็นชิงแชมป์โลกเพราะมีนักกีฬาจากอินเดียสมัครเข้าร่วม⁸

ปี 2026 จึงเป็นปีที่ ITTF มีอายุครบ 100 ปี³

อุปกรณ์และการนับคะแนนเปลี่ยนไปอย่างไร

ลูกปิงปองยุคแรกทำจากเซลลูลอยด์¹ ส่วนกติกาปัจจุบันของ ITTF กำหนดให้ลูกเป็นทรงกลมเส้นผ่านศูนย์กลาง 40 มม. หนัก 2.7 กรัม ทำจากวัสดุพลาสติก สีขาวหรือสีส้มแบบด้าน⁹

การนับคะแนนตามกติกาปัจจุบัน ผู้ที่ทำได้ 11 แต้มก่อนเป็นฝ่ายชนะในเกมนั้น แต่ถ้าเสมอกันที่ 10–10 ต้องทำแต้มนำให้ได้ 2 แต้มจึงจะชนะ⁹

รายละเอียดกติกาปัจจุบัน เช่น การเสิร์ฟและการนับแต้ม อ่านต่อได้ใน กติกาปิงปอง

ปิงปองเข้าโอลิมปิกปีไหน

ปิงปองเข้าโอลิมปิกครั้งแรกเป็นกีฬาชิงเหรียญที่โซลปี 1988 โดยข้ามขั้นการเป็นกีฬาสาธิต ซึ่งต่างจากกีฬาใหม่ส่วนหนึ่งในยุคนั้นที่ IOC ให้เป็นกีฬาสาธิตก่อน¹

รายการแข่งขันในโอลิมปิกเปลี่ยนไปหลายครั้ง¹

ตั้งแต่ปลายทศวรรษ 1950 จีนเป็นกำลังหลักของวงการ และจนถึงปี 2024 จีนได้เหรียญทองโอลิมปิก 37 จาก 42 เหรียญ ส่วนที่เหลือเป็นของเกาหลีใต้ 3 เหรียญ ญี่ปุ่นและสวีเดนชาติละ 1 เหรียญ¹

ประวัติปิงปองในประเทศไทยเริ่มต้นอย่างไร

จุดเริ่มที่มีเอกสารทางการของปิงปองในประเทศไทยคือการก่อตั้งสมาคมเทเบิลเทนนิสแห่งประเทศไทยเมื่อ พ.ศ. 2500 (ค.ศ. 1957)⁵

หน้าประวัติของสมาคมฯ ไม่ได้ระบุปีที่กีฬานี้เข้ามาในไทย แต่ระบุวัตถุประสงค์ว่าเพื่อส่งเสริมและพัฒนาเทเบิลเทนนิสของไทยให้ถึงระดับสากล ส่งเสริมให้ประชาชนทุกเพศทุกวัยได้เล่น และคัดเลือกนักกีฬาไปแข่งขันในนามประเทศไทย⁵

สองปีต่อมา สมาคมฯ จัดการแข่งขันเทเบิลเทนนิสเพื่อความชนะเลิศแห่งประเทศไทยเป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2502 (ค.ศ. 1959) และจัดต่อเนื่องทุกปี⁵ ปัจจุบันยังมีรายการชิงแชมป์สโมสร และรายการ All Thailand ที่เก็บคะแนนสะสมตามภูมิภาค ซึ่งใช้คัดตัวนักกีฬาทีมชาติไปซีเกมส์ เอเชียนเกมส์ และโอลิมปิก⁵

สมาคมฯ ยังเคยเป็นเจ้าภาพการแข่งขันระดับนานาชาติในไทย เช่น ชิงชนะเลิศแห่งเอเชีย ชิงชนะเลิศแห่งอาเซียน และรายการเวิลด์เซอร์กิต⁵

นักปิงปองไทยในโอลิมปิกทำผลงานอะไรไว้บ้าง

ไทยส่งนักปิงปองลงแข่งโอลิมปิกครั้งแรกที่ซิดนีย์ปี 2000 และผลงานทีมที่ไปไกลคือทีมหญิงเข้ารอบ 8 ทีมสุดท้ายที่ปารีส 2024^{6, 7}

• นันทนา คำวงศ์ ลงแข่งหญิงเดี่ยว 5 สมัยติดต่อกัน ตั้งแต่ซิดนีย์ 2000 ถึงริโอ 2016⁶
• สุธาสินี เสวตรบุตร ได้อันดับ 4 หญิงเดี่ยวในยูธโอลิมปิก 2010 และเข้ารอบ 16 คนสุดท้ายหญิงเดี่ยวที่โตเกียว 2020⁶
• ทีมหญิงไทย ที่ปารีส 2024 ชนะฝรั่งเศสเจ้าภาพ 3–2 เข้ารอบ 8 ทีมสุดท้ายประเภททีมเป็นครั้งแรก ก่อนแพ้ญี่ปุ่นในรอบถัดไป^{6, 7}

โปรแกรมและผลการแข่งขันของนักกีฬาไทยติดตามได้ที่ ดูตารางแข่งกีฬาที่ SBOTOP

ไทม์ไลน์ประวัติปิงปองมีอะไรบ้าง

ไทม์ไลน์ประวัติปิงปอง 12 เหตุการณ์ ตั้งแต่เกมหลังมื้อค่ำในอังกฤษ การจดชื่อ Ping-Pong ปี 1901 ก่อตั้ง ITTF ปี 1926 โอลิมปิกโซล 1988 จนถึงทีมหญิงไทยเข้ารอบ 8 ทีมที่ปารีส 2024

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

แหล่งข้อมูล (Sources)