ประวัติแบดมินตัน จากปูนาสู่โอลิมปิกและไทย

ประวัติแบดมินตันสมัยใหม่เริ่มในอังกฤษช่วงปี 1856–1873 มีกติกาฉบับแรกปี 1877 ก่อตั้ง IBF ปี 1934 เข้าโอลิมปิกปี 1992 และไทยมีสมาคมแบดมินตันตั้งแต่ปี พ.ศ. 2493^{1, 2, 9}

บทความนี้เล่าประวัติแบดมินตัน (badminton) ตามลำดับเวลา ตั้งแต่เกมลูกขนไก่ในยุคโบราณ การกลายเป็นกีฬาสมัยใหม่ในอังกฤษ การก่อตั้งสหพันธ์นานาชาติ การเข้าสู่โอลิมปิก จนถึงการเข้ามาในประเทศไทยและความสำเร็จของนักกีฬาไทย โดยอ้างอิงเอกสารของสหพันธ์แบดมินตันโลก (BWF) และ Olympedia เป็นหลัก ส่วนข้อมูลที่ยังไม่พบเอกสารทางการยืนยันจะระบุไว้ในแต่ละช่วง

ประวัติแบดมินตันโดยสรุป

• เกมที่ใช้ลูกขนไก่และไม้ตีมีมานานกว่า 2,000 ปี ทั้งในจีน ญี่ปุ่น อินเดีย สยาม และกรีซ²
• แบดมินตันสมัยใหม่เกิดที่คฤหาสน์ Badminton House ในอังกฤษ ช่วงปี 1856–1873 และได้ชื่อจากที่นั่น^{2, 10}
• กติกาฉบับแรกปี 1877 สมาคมแรกปี 1893 และสหพันธ์นานาชาติ IBF ปี 1934^{1, 2}
• ชิงแชมป์โลกครั้งแรกปี 1977 เข้าโอลิมปิกครั้งแรกที่บาร์เซโลนาปี 1992¹
• ไทยมีสมาคมแบดมินตันตั้งแต่ปี พ.ศ. 2493 และมีแชมป์โลกคนแรกคือ รัชนก อินทนนท์ ปี 2013^{5, 9}

แบดมินตันมีต้นกำเนิดมาจากไหน

ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าแบดมินตันเริ่มต้นที่ใด แต่ BWF ระบุว่าเกมที่ใช้ลูกขนไก่ (shuttlecock) และไม้ตี (battledore) มีการเล่นในจีน ญี่ปุ่น อินเดีย สยาม และกรีซ มานานกว่า 2,000 ปี²

เกมเหล่านี้ยังไม่ใช่กีฬาที่มีตาข่ายและการนับคะแนนแบบปัจจุบัน จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นระหว่างปี 1856 ถึง 1859 เมื่อเกม battledore and shuttlecock ค่อยๆ พัฒนาเป็นแบดมินตันสมัยใหม่ที่คฤหาสน์ Badminton House ของ Duke of Beaufort ในอังกฤษ ขณะเดียวกันทหารอังกฤษในเมืองปูนา (Poona) ประเทศอินเดีย ก็เล่นเกมลักษณะเดียวกัน จนบางครั้งกีฬานี้ถูกเรียกว่า Poona^{2, 10}

บางแหล่งระบุช่วงเวลาที่เจาะจงกว่านี้ เช่น จีนในศตวรรษที่ 7 หรือญี่ปุ่นในศตวรรษที่ 14 แต่เอกสารของ BWF ที่บทความนี้ใช้อ้างอิงระบุเพียงว่า "มานานกว่า 2,000 ปี" บทความนี้จึงใช้ช่วงเวลาตาม BWF²

ทำไมถึงเรียกว่า "แบดมินตัน"

ชื่อ "แบดมินตัน" มาจากชื่อคฤหาสน์ Badminton House ในเขต Gloucestershire ของ Duke of Beaufort ซึ่งเป็นสถานที่ที่กีฬานี้ถูกนำมาเล่นและแสดงในงานเลี้ยงเมื่อปี 1873 จนคนทั่วไปเรียกเกมนี้ตามชื่อสถานที่¹⁰

ก่อนหน้านั้นเกมนี้บางครั้งถูกเรียกว่า Poona ตามเมืองในอินเดียที่ทหารอังกฤษนำกลับมาเล่น เมื่อชื่อแบดมินตันติดปากในอังกฤษ ชื่อ Poona จึงค่อยๆ หายไป¹⁰

กติกาแบดมินตันฉบับแรกเกิดขึ้นเมื่อไหร่

กติกาแบดมินตันฉบับแรกถูกร่างขึ้นในปี 1877 ตามข้อมูลของ BWF Shuttle Time ซึ่งเป็นเอกสารการสอนทางการของ BWF²

ต่อมาในเดือนกันยายน ปี 1893 มีการก่อตั้ง Badminton Association (ภายหลังคือ Badminton Association of England) เพื่อให้กติกาเป็นมาตรฐานเดียวกัน สมาคมนี้ดูแลกีฬาในอังกฤษเป็นหลัก แต่มีสโมสรจากต่างประเทศเข้าร่วมด้วย ก่อนจะมีการก่อตั้งสหพันธ์ระดับโลกในเวลาต่อมา¹ รายละเอียดกติกาปัจจุบันอ่านต่อได้ที่ กติกาแบดมินตัน

สหพันธ์แบดมินตันนานาชาติก่อตั้งเมื่อไหร่ และเปลี่ยนเป็น BWF ตอนไหน

สหพันธ์แบดมินตันนานาชาติ (International Badminton Federation หรือ IBF) ก่อตั้งเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 1934 ที่กรุงลอนดอน มีสมาชิกก่อตั้ง 9 ชาติ ได้แก่ แคนาดา เดนมาร์ก อังกฤษ ฝรั่งเศส ไอร์แลนด์ เนเธอร์แลนด์ นิวซีแลนด์ สกอตแลนด์ และเวลส์¹

ในเดือนมิถุนายน ปี 2005 IBF ย้ายสำนักงานใหญ่จากเมือง Cheltenham ประเทศอังกฤษ ไปยังกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย และในปี 2006 เปลี่ยนชื่อเป็น Badminton World Federation (BWF) ซึ่งเป็นชื่อที่ใช้จนถึงปัจจุบัน ปีเดียวกันยังเปลี่ยนระบบนับคะแนนเป็น 21 คะแนน 3 เกม แบบทุกลูกได้แต้ม แทนระบบ 15 คะแนนเดิม¹

จากสมาชิกก่อตั้ง 9 ชาติ BWF มีสมาชิกทั้งหมด 201 สมาคม (ข้อมูล ณ กรกฎาคม 2024) โดยสมาคมกีฬาแบดมินตันแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นหนึ่งในสมาชิก^{1, 8}

ที่มาของตาราง: BWF¹

Thomas Cup และ Uber Cup เริ่มแข่งเมื่อไหร่

Thomas Cup การแข่งขันทีมชายชิงแชมป์โลก จัดครั้งแรกในฤดูกาล 1948–49 หลังจาก Sir George Thomas ประธานผู้ก่อตั้ง IBF เสนอแนวคิดและมอบถ้วยรางวัลในปี 1939 แต่ต้องเลื่อนออกไปเพราะสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยมาลายาคว้าแชมป์ 3 ครั้งแรกติดต่อกัน³

Uber Cup การแข่งขันทีมหญิง เกิดจากข้อเสนอของ Betty Uber อดีตนักกีฬาชาวอังกฤษในปี 1950 และจัดครั้งแรกในฤดูกาล 1956–57 สหรัฐอเมริกาชนะ 3 ครั้งแรก ก่อนที่ศูนย์กลางของกีฬานี้จะย้ายมาอยู่ที่เอเชีย³ ปัจจุบันทั้งสองรายการจัดพร้อมกันทุก 2 ปี และเป็นส่วนหนึ่งของปฏิทินการแข่งขันของ BWF ควบคู่กับ BWF World Tour

ชิงแชมป์โลกแบดมินตันครั้งแรกจัดเมื่อไหร่

การแข่งขันชิงแชมป์โลก (BWF World Championships) จัดครั้งแรกในปี 1977 ที่เมืองมัลเมอ ประเทศสวีเดน^{1, 4}

ก่อนปี 1977 รายการ All England ซึ่งจัดในอังกฤษมาตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19 ถูกมองว่าเป็นการชิงแชมป์โลกอย่างไม่เป็นทางการ จนกระทั่ง IBF ตัดสินใจจัดรายการชิงแชมป์โลกของตัวเองในทศวรรษ 1970¹

แบดมินตันเข้าโอลิมปิกปีไหน

แบดมินตันแข่งขันชิงเหรียญในโอลิมปิกครั้งแรกที่บาร์เซโลนา ปี 1992 มีนักกีฬา 178 คนจาก 37 ชาติ ใน 4 รายการ^{1, 2}

เส้นทางสู่โอลิมปิกเริ่มจากวันที่ 5 มิถุนายน 1985 เมื่อคณะกรรมการโอลิมปิกสากล (IOC) รับรองแบดมินตันเป็นกีฬาโอลิมปิกในการประชุมที่เบอร์ลินตะวันออก ตามด้วยการแข่งขันสาธิตที่โซล ปี 1988 ก่อนแข่งขันจริงในปี 1992 ส่วนประเภทคู่ผสมถูกเพิ่มเข้ามาในโอลิมปิกที่แอตแลนตา ปี 1996^{1, 10}

แบดมินตันในประเทศไทยเริ่มต้นอย่างไร

องค์กรกำกับดูแลของไทยคือ สมาคมกีฬาแบดมินตันแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (Badminton Association of Thailand) ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2493 (ค.ศ. 1950) โดยกลุ่มผู้มีใจรักกีฬาแบดมินตัน⁹ และได้รับพระบรมราชูปถัมภ์ในปี พ.ศ. 2497 (ค.ศ. 1954)¹¹ ปัจจุบันสมาคมมีที่ตั้งอยู่ที่ถนนวิทยุ–สารสิน เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร ตามทำเนียบสมาชิกของ BWF⁸

นักแบดมินตันไทยสร้างประวัติศาสตร์อะไรบ้าง

ไทยมีแชมป์โลกประเภทเดี่ยวแล้ว 2 คน คือ รัชนก อินทนนท์ (Ratchanok Intanon) ในปี 2013 และ กุลวุฒิ วิทิตศานต์ (Kunlavut Vitidsarn) ในปี 2023 และมีเหรียญเงินโอลิมปิกชายเดี่ยวในปี 2024^{5, 6, 7}

• 2013 กว่างโจว: รัชนก อินทนนท์ คว้าแชมป์โลกหญิงเดี่ยวด้วยวัย 18 ปี BWF บันทึกว่าเธอเป็นแชมป์โลกประเภทเดี่ยวที่อายุน้อยที่สุดในประวัติศาสตร์ทั้งชายและหญิง และเป็นนักแบดมินตันไทยคนแรกที่ได้แชมป์โลก โดยชนะ Li Xuerui มือ 1 ของโลกจากจีนในรอบชิงชนะเลิศ⁵
• 2023 โคเปนเฮเกน: กุลวุฒิ วิทิตศานต์ วัย 22 ปี คว้าแชมป์โลกชายเดี่ยว เป็นแชมป์โลกชายเดี่ยวคนแรกของไทย ซึ่ง BWF ระบุว่าไทยต้องรอถึง 46 ปีนับจากการชิงแชมป์โลกครั้งแรก⁶
• 2024 ปารีส: กุลวุฒิเข้าชิงชนะเลิศชายเดี่ยวโอลิมปิก และได้เหรียญเงินหลังแพ้ Viktor Axelsen จากเดนมาร์ก⁷

ในระดับทีม ทีมหญิงไทยเข้าชิงชนะเลิศ Uber Cup ได้เป็นครั้งแรกในปี 2018 ที่กรุงเทพฯ หลังชนะจีนในรอบรองชนะเลิศ ก่อนแพ้ญี่ปุ่น 0–3 ในรอบชิง¹² BWF ระบุว่าตำแหน่งรองแชมป์ครั้งนี้เป็นผลงานที่ดีที่สุดของไทยในการแข่งขันประเภททีมรายการใหญ่¹³ ตารางแข่งและผลการแข่งขันล่าสุดของนักกีฬาไทยติดตามได้ที่ ดูตารางแข่งแบดมินตันที่ SBOTOP

ไทม์ไลน์ประวัติแบดมินตันมีอะไรบ้าง

ตารางด้านล่างเรียงเหตุการณ์สำคัญของแบดมินตันทั้งในระดับโลกและประเทศไทยตามปี พร้อมระบุแหล่งข้อมูลของแต่ละเหตุการณ์

หากต้องการอ่านเรื่องกีฬาและวิธีเล่นเพิ่มเติม เริ่มที่ กีฬาแบดมินตัน และ วิธีการเล่นแบดมินตัน

ไทม์ไลน์ประวัติแบดมินตัน 16 เหตุการณ์สำคัญ ตั้งแต่เกมลูกขนไก่ยุคโบราณ กติกาฉบับแรกปี 1877 ก่อตั้ง IBF ปี 1934 โอลิมปิก 1992 จนถึงเหรียญเงินโอลิมปิก 2024 ของกุลวุฒิ วิทิตศานต์

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

แหล่งข้อมูล (Sources)