f1 คืออะไร รู้จักฟอร์มูลาวัน สุดสัปดาห์แข่งและการนับคะแนน

F1 คือฟอร์มูลาวัน (Formula One) การแข่งรถที่นั่งเดียวระดับสูงสุดของโลกที่ FIA ดูแลกติกา ฤดูกาล 2026 มี 11 ทีม 22 นักขับ แต่ละสนามมีการซ้อม รอบคัดเลือก และรอบแข่งขันหลัก โดย 10 อันดับแรกของรอบแข่งขันหลักได้คะแนน^{1, 3}

บทความนี้อธิบายพื้นฐานสำหรับคนที่เพิ่งเริ่มดู ได้แก่ ชื่อ F1 มาจากไหน ใครเป็นผู้ดูแล สุดสัปดาห์การแข่งขันมีอะไรบ้าง การนับคะแนน และกติกาใหม่ของรถ ส่วนวันแข่งของแต่ละสนามดูได้ที่ ตารางแข่ง f1⁴

F1 คืออะไร และทำไมเรียกว่าฟอร์มูลาวัน

F1 หรือฟอร์มูลาวัน คือการแข่งขันระดับนานาชาติสูงสุดของรถแข่งแบบที่นั่งเดียว (single-seater)¹ คำว่า Formula หมายถึงชุดกติกาที่รถและผู้แข่งทุกคนต้องปฏิบัติตาม ส่วนเลข 1 บอกว่าเป็นรายการระดับสูงสุดของรถประเภทนี้¹

F1 เริ่มเป็นการแข่งขันชิงแชมป์โลกในปี 1950 และสนามแรกจัดที่สนามซิลเวอร์สโตน (Silverstone) ประเทศอังกฤษ เมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม 1950¹ ชื่อทางการของรายการคือ FIA Formula One World Championship²

ฤดูกาลหนึ่งแข่งหลายประเทศทั่วโลก ปฏิทินปี 2026 มี 23 สนาม เริ่มที่ออสเตรเลียและปิดฤดูกาลที่อาบูดาบี⁴ สนามที่ 1–17 แข่งจบแล้ว และสนามที่เหลือพร้อมเวลาไทยอยู่ในบทความ ตารางแข่ง f1

FIA คืออะไร และใครเป็นเจ้าของ F1

FIA คือสหพันธ์รถยนต์นานาชาติ (Fédération Internationale de l'Automobile) ก่อตั้งปี 1904 เป็นองค์กรที่กำกับดูแลกีฬามอเตอร์สปอร์ตระดับโลก และเป็นผู้ริเริ่มการแข่งขัน F1 ชิงแชมป์โลกในปี 1950² ปัจจุบัน FIA มีองค์กรสมาชิก 246 แห่งจาก 149 ประเทศ²

ใน F1 นั้น FIA เป็นผู้กำหนดกติกาด้านเทคนิค กติกาการแข่งขัน กติกาด้านการเงิน และมาตรฐานความปลอดภัย¹ ส่วนสิทธิ์เชิงพาณิชย์ของ F1 เป็นของ Formula One Management (FOM) ซึ่งมีบริษัทสื่อ Liberty Media ของสหรัฐอเมริกาเป็นเจ้าของ¹

F1 มีกี่ทีม และใครลงแข่งบ้าง

ฤดูกาล 2026 มี 11 ทีม ทีมละ 2 คัน รวม 22 นักขับ¹ Cadillac เป็นทีมใหม่ที่เข้าร่วมในปีนี้ ทำให้จำนวนรถในสนามมากที่สุดนับตั้งแต่ปี 2016³

นักขับแต่ละคนลงแข่งในนามประเทศของตน สำหรับผู้ชมชาวไทย นักขับที่ลงแข่งในนามประเทศไทยคืออเล็กซ์ อัลบอน (Alexander Albon) ขับให้ทีม Williams ด้วยรถหมายเลข 23¹⁰ อัลบอนเกิดที่ลอนดอน และเริ่มแข่ง F1 ครั้งแรกในปี 2019 กับทีม Toro Rosso¹⁰ ส่วนอันดับคะแนนล่าสุดของนักขับและทีมทั้งหมด รวมถึงอัลบอนและ Williams อยู่ในบทความ ตารางคะแนน f1

สุดสัปดาห์การแข่งขัน F1 มีอะไรบ้าง

สุดสัปดาห์ปกติของ F1 กินเวลา 3 วัน ได้แก่ วันศุกร์ซ้อม 2 รอบ วันเสาร์ซ้อมอีก 1 รอบแล้วตามด้วยรอบคัดเลือก และวันอาทิตย์เป็นรอบแข่งขันหลัก (Grand Prix)⁵

ที่มา: คู่มือสุดสัปดาห์การแข่งขันและคู่มือสปรินต์ของ Formula 1^{5, 6}

รอบซ้อม (Free Practice) ใช้ปรับรถให้เข้ากับสนามและทดลองยาง หลังซ้อมรอบ 3 ในวันเสาร์ รถจะเข้าสู่สภาพปาร์กแฟร์เม (parc fermé) ซึ่งทีมแก้ไขรถส่วนใหญ่ไม่ได้อีก⁵

รอบคัดเลือกเรียงลำดับออกตัวอย่างไร

รอบคัดเลือกใช้จัดลำดับออกตัวของรอบแข่งขันหลัก และแบ่งเป็น 3 ช่วง⁵

• Q1 ใช้เวลา 18 นาที นักขับที่ช้าที่สุด 6 คนตกรอบ และออกตัวอันดับ 17–22⁵
• Q2 ใช้เวลา 15 นาที ตกรอบอีก 6 คน และออกตัวอันดับ 11–16⁵
• Q3 ใช้เวลา 13 นาที นักขับ 10 คนที่เหลือแข่งกันเพื่อออกตัว 10 อันดับแรก⁵

นักขับที่ทำเวลาเร็วที่สุดใน Q3 ได้ออกตัวอันดับ 1 ซึ่งเรียกว่าโพลโพซิชัน (pole position)⁵

รอบแข่งขันหลักยาวแค่ไหน

รอบแข่งขันหลักต้องมีระยะทางอย่างน้อย 305 กม. จำนวนรอบของแต่ละสนามจึงเป็นจำนวนรอบน้อยที่สุดที่ทำให้ระยะทางเกิน 305 กม. ยกเว้นโมนาโกที่ใช้ระยะทางขั้นต่ำ 260 กม.⁵ การแข่งขันแต่ละครั้งใช้เวลาไม่เกินประมาณ 2 ชั่วโมง⁵ นักขับคนแรกที่ผ่านเส้นชัยเมื่อธงตาหมากรุกโบกเป็นผู้ชนะ¹

การแข่งขันสปรินต์ใน F1 คืออะไร

การแข่งขันสปรินต์ (Sprint) คือการแข่งขันระยะสั้น 100 กม. หรือประมาณหนึ่งในสามของรอบแข่งขันหลัก ใช้เวลาราว 30 นาที และไม่บังคับเข้าพิต⁶ สปรินต์มีเฉพาะสุดสัปดาห์สปรินต์ ซึ่งวันศุกร์เหลือซ้อมเพียงรอบเดียว แล้วตามด้วยรอบคัดเลือกสปรินต์ที่แบ่งเป็น SQ1 12 นาที SQ2 10 นาที และ SQ3 8 นาที⁶

ผลสปรินต์ใช้ให้คะแนน 8 อันดับแรก แต่โดยทั่วไปไม่มีผลต่อลำดับออกตัวของรอบแข่งขันหลัก เนื่องจากวันเสาร์มีรอบคัดเลือกของรอบแข่งขันหลักแยกต่างหาก⁶ ฤดูกาล 2026 มีสุดสัปดาห์สปรินต์ 6 สนาม ได้แก่ จีน ไมอามี แคนาดา อังกฤษ เนเธอร์แลนด์ และสิงคโปร์ ซึ่งแข่งจบครบทั้ง 6 สนามแล้ว^{6, 4}

F1 นับคะแนนอย่างไร

รอบแข่งขันหลักให้คะแนนนักขับ 10 อันดับแรก ส่วนการแข่งขันสปรินต์ให้คะแนน 8 อันดับแรก^{7, 6}

ที่มา: คู่มือแชมป์นักขับและคู่มือสปรินต์ของ Formula 1^{7, 6}

ตั้งแต่ปี 2025 ไม่มีคะแนนพิเศษสำหรับนักขับที่ทำรอบเร็วที่สุด (fastest lap) แล้ว⁸ นักขับที่มีคะแนนรวมมากที่สุดเมื่อจบฤดูกาลเป็นแชมป์โลก และไม่มีรอบเพลย์ออฟ⁷ ถ้าคะแนนเท่ากัน จะนับจำนวนครั้งที่ชนะการแข่งขันก่อน ถ้ายังเท่ากันจึงนับจำนวนครั้งที่ได้อันดับ 2 แล้วไล่ลงไปตามลำดับ⁷

F1 มีแชมป์ 2 รายการ คือแชมป์นักขับที่เริ่มในปี 1950 และแชมป์ทีมผู้ผลิต (Constructors' Championship) ที่เพิ่มเข้ามาในปี 1958⁷ คะแนนของทีมมาจากคะแนนของนักขับทั้ง 2 คนในทีมรวมกัน¹¹

รถ F1 ปี 2026 เปลี่ยนไปอย่างไร

รถ F1 ปี 2026 ใช้ขุมพลังเทอร์โบไฮบริด V6 ความจุ 1.6 ลิตร และกำลังราวครึ่งหนึ่งมาจากระบบไฟฟ้า อีกครึ่งมาจากเครื่องยนต์สันดาป^{1, 3} เชื้อเพลิงเป็นเชื้อเพลิงยั่งยืนขั้นสูง (Advanced Sustainable Fuels)³

กติกาใหม่ปี 2026 มีจุดเปลี่ยนหลักดังนี้³

• Overtake Mode เข้ามาแทนระบบ DRS (Drag Reduction System) รถที่ตามหลังคันหน้าไม่เกิน 1 วินาที ณ จุดตรวจจับจะได้พลังงานไฟฟ้าเพิ่ม 0.5 เมกะจูลสำหรับรอบถัดไป³
• ระบบอากาศพลศาสตร์แบบปรับได้ (Active Aero) ปรับมุมปีกหน้าและปีกหลังตามตำแหน่งบนสนาม³
• น้ำหนักรถขั้นต่ำลดจาก 800 กก. เหลือ 768 กก. และระยะฐานล้อสูงสุดลดเหลือ 3.4 เมตร³

F1 กับ F2 และ F3 ต่างกันอย่างไร

F1 คือรายการชิงแชมป์โลกระดับสูงสุด ส่วน F2 และ F3 เป็นรายการรถที่นั่งเดียวที่แข่งในสุดสัปดาห์เดียวกับ F1 ในฐานะรายการประกอบ⁹ FIA และ F1 วางรายการเหล่านี้เป็นเส้นทางที่นักขับรุ่นใหม่ใช้ก้าวขึ้นสู่ F1⁹

ถ้าอยากดูมอเตอร์สปอร์ตประเภทอื่นที่มีแข่งตลอดปี MotoGP เป็นการแข่งรถจักรยานยนต์ชิงแชมป์โลก ช่องทางรับชมอยู่ในบทความ วิธีดู MotoGP

เริ่มดู F1 ได้ที่ไหน

ช่องทางรับชม F1 ในประเทศไทยพร้อมวิธีสมัครอยู่ในบทความ วิธีดู f1 สด และวันแข่งตามเวลาไทยอยู่ในบทความ ตารางแข่ง f1⁴ ส่วนบทความ F1 อื่น ๆ ของเรารวมอยู่ที่หน้า รวมเนื้อหา F1

แผนภาพเปรียบเทียบสุดสัปดาห์ F1 แบบปกติและสุดสัปดาห์สปรินต์ แยกตามวันศุกร์ เสาร์ และอาทิตย์

คำถามที่พบบ่อย

แหล่งข้อมูล